13 maart 2026 – Afgelopen jaar bezochten wij met onze campagne ‘Burengesprek in de Wijk’ meerdere locaties binnen het Botlek-Europoortgebied. Tijdens deze bezoeken kwam het onderwerp PFAS regelmatig aan bod. Veel inwoners hadden vragen: Wat zijn PFAS eigenlijk? En wat betekenen PFAS voor onze leefomgeving? Wij bevroegen DCMR Milieudienst Rijnmond en Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond om zo meer te leren over PFAS.  

Wat zijn PFAS en wat betekenen deze voor onze leefomgeving?
PFAS is een verzamelnaam voor duizenden per- en polyfluoralkystoffen. Dat zijn chemische stoffen die door de mens zijn gemaakt. PFAS worden gebruikt vanwege hun water-, vet- en vuilafstotend eigenschappen én de bestendigheid tegen hoge temperaturen. Je kunt PFAS tegenkomen in verschillende producten. Denk aan regenkleding, voedselverpakkingen, oudere pannen met een antiaanbaklaag en, tot voor kort, blusschuim.

Welk probleem brengen PFAS met zich mee?
PFAS zijn heel moeilijk af te breken voor de natuur. Wanneer PFAS in het milieu terechtkomen, blijven zij lang in het water of in de bodem zitten. Daarom worden PFAS soms aangetroffen in oppervlakte- of drinkwater en in het menselijk lichaam. PFAS worden ook wel ‘eeuwige chemicaliën’ genoemd, omdat ze bijna niet worden afgebroken.

Zijn PFAS schadelijk voor mens en milieu?
Iedereen krijgt kleine hoeveelheden PFAS binnen via voedsel of drinkwater. Dit leidt niet direct tot gezondheidsklachten. Wel kunnen risico’s ontstaan bij langdurig of veel contact met PFAS. Onderzoek laat zien dat bepaalde PFAS invloed kunnen hebben op het immuunsysteem, de lever, het cholesterol en de gezondheid van ongeboren kinderen. Omdat PFAS zich in het lichaam kunnen opstapelen, kunnen de risico’s op langere termijn toenemen.

Maatregelen tegen PFAS
De Nederlandse overheid neemt maatregelen om de uitstoot van PFAS en de blootstelling hieraan zoveel mogelijk te beperken. In Europees verband wordt gewerkt aan een brede beperking van PFAS. Daarnaast gelden er limieten op PFAS in het drink- en oppervlaktewater. Ook is het gebruik van PFAS-houdend blusschuim zwaar beperkt.

Het RIVM heeft PFAS-stoffen op de lijst Zeer Zorgwerkende Stoffen gezet. Voor deze stoffen, ook wel afgekort naar ZZS, gelden strenge eisen voor bedrijven die ze produceren, gebruiken of uitstoten. In het Botlek-Europoortgebied houdt DCMR Milieudienst Rijnmond toezicht op bedrijven en handhaaft zij in opdracht van Provincie Zuid-Holland en gemeente Rotterdam op naleving van de milieuregels. Bedrijven moeten aantonen dat zij uitstoot zoveel mogelijk voorkomen of beperken. Zelf kan je proberen om je contact met PFAS te beperken. Zo kun je via de website www.waarzitwatin.nl checken in welke producten PFAS zit en deze besluiten niet te gebruiken.

PFAS in de Botlek-Europoort
In gebieden met veel industrie worden PFAS vaker aangetroffen dan op andere plekken zonder of met minder industrie. Dat komt doordat bedrijven bij bepaalde processen gebruik maken of maakten van PFAS, bijvoorbeeld via het blusschuim. Via lozingen of door lang gebruik komen zijn deze stoffen in het milieu terechtgekomen.

Op sommige locaties in en rond het Rotterdamse havengebied zijn verhoogde PFAS-waardes gemeten in de bodem en het water. Dat betekent niet automatisch dat er sprake is van direct gevaar, maar wel monitoring en toezicht enorm nodig zijn.

Wat doet Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond?
De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond is niet verantwoordelijk voor het verlenen van vergunningen of toezicht op PFAS-lozingen. Wel speelt de organisatie een belangrijke rol bij veiligheid en gezondheidsbescherming. Uit een interview met Walter Reurink blijkt dat de veiligheidsregio al jaren actief werkt aan het beperken van PFAS-risico’s.

Alle brandweervoertuigen in de regio zijn inmiddels overgestapt op PFAS-vrij blusschuim. Dat vraagt om nieuwe werkwijzen, uitgebreide testen en aanpassingen aan installaties, zowel bij de brandweer als bij bedrijven binnen het gebied. Bij brandbestrijding wordt niet alleen gekeken naar het snel doven van een brand, maar ook naar het beperken van schade aan milieu en gezondheid. Daarom wordt bijvoorbeeld geadviseerd om bluswater en schuim zoveel mogelijk op te vangen.

Waarom is dit belangrijk?
PFAS vormen een lastig en hardnekkig vraagstuk dat we niet vanzelf oplossen. Juist daarom is samenwerking tussen overheden, bedrijven en hulpdiensten van essentieel belang. In het Rotterdamse havengebied gebeurt dat al jaren door middel van onderzoek, innovatie en handhaving. Zo wordt gewerkt aan een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving, nu en in de toekomst.

Mocht je zelf nog meer informatie op willen zoeken over PFAS, bekijk dan deze website voor verdere uitleg: www.pfasinfo.nl

Beeld: Burengesprek Botlek Europoort